Dy libra, një fije dashurie: Marigona Kelmendi shkruan për mallin dhe kujtesën

A mund ta mbajë poezia gjallë një zë që nuk kthehet? Marigonë Kelmendi flet për dy librat e saj, lidhjen me të atin dhe mënyrën si malli e shndërron dhimbjen në kujtesë. Në vargjet e saj, një histori intime gjen jehonë edhe te lexuesit.

Në poezinë e Marigonë Kelmendit, mungesa nuk e shuan lidhjen me të dashurit. Autorja thotë se shkrimi i ka ndihmuar ta përballojë dhimbjen për të atin dhe ta ruajë praninë e tij përmes kujtimeve, fjalëve dhe vargjeve.

Në bisedën për dy librat e saj, “Rimat e qiellit” dhe “Kur loti nuk mjafton”, Kelmendi i sheh si pjesë të së njëjtës rrugë krijuese, edhe pse janë shkruar në periudha të ndryshme. Ajo shprehet se koha dhe përvojat mund ta ndryshojnë mënyrën e të shkruarit, por dashuria mbetet tema që i lidh veprat.

Për autoren, atdheu është pjesë e identitetit, kujtesës dhe gjuhës. Edhe kur njeriu largohet fizikisht, thotë ajo, diçka e vendit të tij vazhdon të jetojë brenda tij. Në poezinë e saj, motivet si drita, shiu, qielli, qyteti dhe heshtja shfaqen natyrshëm, pa u planifikuar paraprakisht.

Poezia si bisedë me të atin

Kelmendi tregon se në fillim shkrimi ishte mënyra e vetme që kishte për ta përballuar dhimbjen. Më vonë, ajo nisi ta përjetojë të atin si një bashkëbisedues të heshtur, të cilit ende mund t’i drejtohet përmes poezisë. Vargjet nuk ia kthejnë praninë fizike, por, sipas saj, e mbajnë të gjallë lidhjen mes tyre.

Në këtë kujtesë zënë vend edhe emrat përkëdhelës “Babilum” dhe “Golumja”, një gjuhë e veçantë që, siç rrëfen autorja, i përkiste vetëm asaj dhe babait të saj. Në poezi, këto fjalë ruajnë afërsinë e tyre dhe i japin mundësi të kthehet te përjetimi i fëmijërisë.

Titulli “Kur loti nuk mjafton” lindi nga një ide e botuesit, ndërsa gjatë punës për librin Kelmendi kuptoi se ai përputhej me dëshirën e saj për ta shndërruar dhimbjen në një gjurmë të dashurisë. Ajo thotë se loti nuk e zhduk dhimbjen, por mund të marrë forma të tjera përmes kujtesës dhe fjalës.

Nga përjetimi personal te lexuesit

Autorja kishte hezitime për ta botuar librin, pasi ai përmbante një pjesë intime të jetës së saj. Reagimi i lexuesve e befasoi: shumë prej tyre gjetën në poezi ndjenja të përbashkëta, ndonëse përvojat e tyre nuk ishin të njëjta. Kelmendi thotë se kështu ajo që fillimisht ishte vetëm e saj u bë e afërt edhe për të tjerët.

Me kalimin e viteve, krijimtaria e saj është zhvendosur nga peizazhet e jashtme drejt botës së brendshme. Përvoja në Prishtinë dhe në Gjermani e ka bërë të vërejë edhe vetminë që mund të bashkëjetojë me zhurmën dhe lëvizjen e qytetit.

Malli, sipas Kelmendit, është një mënyrë për t’iu kundërvënë harresës dhe për të ruajtur gjurmët e njerëzve, vendeve e çasteve që kanë pasur rëndësi. Ai është dhimbje për atë që mungon, por edhe dëshmi e vlerës që ka pasur në jetën tonë.