Fëmijët nën 18 muaj duhet t’i shmangin ekranet, me një përjashtim

Telefonat mund të duken si zgjidhje e shpejtë për ta qetësuar një foshnjë, por vitet e para janë vendimtare për zhvillimin dhe ndërveprimin. Udhëzimet këshillojnë shmangien e ekraneve nën 18 muaj, përveç videotelefonatave, dhe përdorim të kufizuar e të shoqëruar nga prindi për moshat më të mëdha.

Telefonat dhe televizorët përdoren shpesh për t’i qetësuar fëmijët, por ekspertët këshillojnë që ekspozimi ndaj ekraneve të kufizohet sidomos gjatë dy viteve të para të jetës. Kjo periudhë është e rëndësishme për zhvillimin e trurit dhe për mënyrën se si fëmijët mësojnë të komunikojnë e të ndërveprojnë me botën përreth.

Sipas rekomandimeve të Organizatës Botërore të Shëndetësisë dhe Akademisë Amerikane të Pediatrisë, fëmijët nën 18 muaj duhet t’i shmangin ekranet. Përjashtim bëjnë videotelefonatat me familjarët. Mes moshës 18 dhe 24 muajsh, mund të nisë gradualisht përdorimi i përmbajtjeve cilësore dhe edukative, me prindin të përfshirë aktivisht.

Për fëmijët nga dy deri në pesë vjeç, koha para ekranit rekomandohet të kufizohet në rreth një orë në ditë. Kufijtë synojnë të ruajnë hapësirën për lojë, eksplorim dhe ndërveprim të drejtpërdrejtë.

Pse ka rëndësi ndërveprimi i drejtpërdrejtë

Në vitet e para, fëmijët mësojnë përmes përvojave konkrete: prekin objektet, dëgjojnë njerëzit që u flasin dhe vëzhgojnë shprehjet e fytyrës. Ekranet nuk mund ta zëvendësojnë këtë përvojë fizike dhe shoqërore. Përdorimi i tepruar, veçanërisht kur zë vendin e komunikimit me prindërit, mund të shoqërohet me vështirësi në zhvillimin e gjuhës.

Edhe mënyra se si përdoret telefoni për të qetësuar fëmijën mund të ketë rëndësi. Nëse pajisja i jepet sa herë që qan, mërzitet ose zemërohet, fëmija mund të ketë më pak mundësi të mësojë gradualisht si t’i përballojë emocionet pa ekran.

Përdorimi i ekraneve, sidomos para gjumit, mund të ndikojë në cilësinë e gjumit. Përmbajtjet me lëvizje të shpejta, tinguj të fortë dhe ndryshime të shpeshta pamjesh mund ta mbingarkojnë vëmendjen, ndërsa koha e tepërt para ekranit lë më pak vend për lojë dhe zbulim të mjedisit real.

Alternativa pa ekran

Librat me figura, këngët, bisedat, shëtitjet dhe lojërat me objekte të sigurta për moshën janë mënyra për ta nxitur të mësuarit përmes përvojës. Gjatë vakteve, prindërit mund ta përfshijnë fëmijën në eksplorimin e ushqimit dhe në ndërveprimin me familjarët, në vend që ta mbajnë të përqendruar te videot.

Qëllimi nuk është izolimi i plotë nga teknologjia, por që ekranet të mos zëvendësojnë marrëdhëniet dhe aktivitetet e përditshme. Kur fëmija nis të përdorë përmbajtje digjitale, rekomandohet që ajo të jetë e përshtatshme për moshën dhe të ndiqet së bashku me prindin.