Gjykatat në Zvicër përballen me dokumente juridike të krijuara me IA

ChatGPT po përdoret gjithnjë e më shumë për dokumente ligjore në Zvicër, por parashtresat e gjata dhe jo gjithmonë të sakta po u shtojnë punë gjykatave. Gjyqtarët thonë se IA mund t’i ndihmojë qytetarët, por vendimet duhet të mbeten përgjegjësi e njerëzve.

Përdorimi i inteligjencës artificiale për hartimin e dokumenteve ligjore po shton punën për gjykatat në Zvicër. Ato raportojnë parashtresa gjithnjë e më të gjata, të përsëritura dhe, në disa raste, me referenca të pasakta ose pak të lidhura me çështjen konkrete.

Ndikimi vërehet veçanërisht te qytetarët që paraqiten pa përfaqësim ligjor. Mjetet si ChatGPT mund t’i ndihmojnë të hartojnë me shpejtësi tekste që duken juridikisht bindëse, por gjykatave u duhet kohë shtesë për t’i shqyrtuar dhe për të dalluar argumentet me rëndësi për rastin.

Parashtresa më të gjata, shqyrtim më i ndërlikuar

Gjykatat në Bernë, Aarau dhe Lucernë kanë raportuar dokumente të gjata dhe jo gjithmonë të dobishme, përfshirë citime të vendimeve që nuk lidhen me rastin. Gjykata e Qarkut të Cyrihut thotë se parashtresat e tilla mund të jenë të formuluara mirë, por shpesh janë tepër të hollësishme, përsëritëse ose të përshtatura dobët për çështjen.

Sipas gjykatës së Cyrihut, kërkesat shtesë dhe argumentet juridike me të meta kërkojnë shqyrtim të kujdesshëm. Kjo mund ta vështirësojë përpunimin efikas, sidomos në çështjet që kërkojnë trajtim të shpejtë. Dokumentet e prodhuara shpejt mund të përdoren edhe për ta zgjatur procedurën, pa kërkuar shumë përpjekje nga pala që i paraqet.

Në Basel-Stadt, presidenti i Gjykatës Civile, Patrik Müller, vëren se qytetarët po përdorin gjithnjë e më shumë IA-në. Tekstet mund të jenë shkruar me gjuhë juridike të sofistikuar, por ndonjëherë humbin thelbin ose anashkalojnë pikat kryesore. Gjykata e tij shqyrton rreth 6.000 çështje në vit, ndërsa Müller shpreh shqetësim për mundësinë që çështjet të trajtohen brenda afateve të arsyeshme.

Përfitime dhe shqetësime

Përdorimi i IA-së nuk sjell vetëm vështirësi. Gjykatat kanë vërejtur më pak parashtresa të paqarta ose fyese, ndërsa personat që hasin vështirësi mund të marrin pjesë më lehtë në procedurat ligjore. Megjithatë, Klaus Vogel, president i Shoqatës Zvicerane të Gjyqtarëve, thotë se dokumentet më të gjata nënkuptojnë më shumë punë dhe mund të zgjasin kohën e përpunimit.

Vogel paralajmëron se ende nuk ka shifra të qarta për ngarkesën shtesë që lidhet me IA-në dhe se lidhja e drejtpërdrejtë mes teknologjisë dhe zgjatjes së parashtresave mbetet e pakonfirmuar. Ai thotë se gjykatat mund të kërkojnë përmirësimin e dokumenteve, por kjo vetë krijon punë të re. Sipas tij, vendimmarrja gjyqësore nuk mund t’i lihet inteligjencës artificiale.

Müller vlerëson se ndalimi i IA-së në procedurat ligjore nuk është zgjidhje realiste. Ai sheh mundësi që teknologjia t’i ndihmojë gjykatat me regjistrimin elektronik dhe përmbledhjen e materialeve, por thekson se vendimet duhet të mbeten në duart e gjyqtarëve njerëzorë. Gjykatat, ndërkaq, vazhdojnë të përballen edhe me rritjen e numrit të çështjeve, mungesën e stafit dhe afatet e gjata të shqyrtimit.