Nga Islanda e Grenlanda drejt Amerikës: udhëtimet e hershme të vikingëve

Vikingët kishin mbërritur në Amerikën e Veriut rreth vitit 1000, shumë përpara udhëtimit të Kolombit. Gjurmët në Njufaundlend dhe sagat nordike ndihmojnë të rindërtohet rruga e tyre përmes Islandës e Grenlandës.

Rreth 500 vjet para udhëtimit të Kristofor Kolombit, detarë nordikë kishin mbërritur në Amerikën e Veriut. Ata u nisën nga Islanda e Grenlanda dhe përdorën vendbanime e pika të ndërmjetme për të eksploruar territore që sot janë pjesë e Kanadasë.

Rrëfimet për këto udhëtime u ruajtën në sagat nordike, të shkruara nga pasardhës të vikingëve. Një ndër burimet e përmendura është Flateyjarbók, dorëshkrim islandez i shekullit XIV, i cili përmban tregime për vendbanimin nordik në Grenlandë dhe përpjekjet për të eksploruar e kolonizuar Amerikën e Veriut.

Gjurmët e një kampi në Kanada

Në vitin 1960, në Lansi Medouz, në ishullin kanadez të Njufaundlendit, u zbulua një kamp nordik. Hulumtimi i publikuar më 2021, i bazuar në një teknikë të re datimi, tregoi se vikingët e kishin përdorur vendin rreth një mijë vjet më parë. Ai besohet se shërbeu si bazë për udhëtime të mëtejshme në brendësi të kontinentit.

Sipas sagave, nordikët kaluan fillimisht nëpër Islandë e Grenlandë. Ata e quanin Ishullin Bafin Hellullend, “tokë e pllakave të gurit”, ndërsa Labradorin Markland, “tokë e pyjeve”. Më në jug ndodhej Vinland, emri që u dhanë një tjetër territori të eksploruar.

Mërgimi i Erikut të Kuq

Sagat tregojnë se Eriku i Kuq u dëbua nga Islanda në vitin 982, pas një konflikti të dhunshëm me një fermer fqinj. Ai u vendos në Grenlandë dhe themeloi atje një koloni që zgjati rreth 500 vjet. Vendbanimi u bë pikënisje për udhëtime nordike drejt Amerikës së Veriut.

Djali i tij, Lejf Eriksoni, lidhet me ekspeditat drejt Vinlandit. Megjithatë, arkeologët dhe historianët kanë argumentuar se udhëtimet nuk u kufizuan në një ekspeditë të vetme. Sipas dëshmive të përmendura në material, nordikët mund të kenë udhëtuar herë pas here drejt Amerikës së Veriut edhe gjatë shekujve pasues.

Në vitin 1492, Kolombi mbërriti në Bahame, por udhëtimet nordike kishin ndodhur shumë më herët. Historiania Kirsten Seaver përmend gjithashtu dokumente që flasin për përpjekje lundrimi drejt Amerikës së Veriut para udhëtimit të Kolombit, përfshirë një letër të vitit 1497-1498 ku përmenden udhëtime të bëra nga banorë të Bristolit.