Propozimi për Bondsteel kërkon shqyrtim: përfitimet dhe sfidat për Kosovën

A mund të bëhet Bondsteel bazë e përhershme amerikane dhe çfarë do të nënkuptonte kjo për Kosovën? Ekspertët vënë në dukje përfitimet e mundshme për sigurinë, por edhe kostot, interesat strategjike të SHBA-së dhe nevojën për angazhime të qarta.

Propozimi për ta shndërruar Kampin Bondsteel në një bazë të përhershme ushtarake amerikane ka rikthyer diskutimin për praninë e SHBA-së në Kosovë, përfitimet e mundshme në siguri dhe interesat strategjike të Uashingtonit. Senatori amerikan Dick Durbin ka thënë se ideja e kryeministrit Albin Kurti duhet të shqyrtohet seriozisht, ndërsa ka deklaruar se Qeveria e Kosovës ka propozuar një marrëveshje financiare.

Ekspertja e politikës së jashtme Donika Emini dhe ish-koloneli i FSK-së Hysen Gecaj kanë vlerësuar se nisma mund të ketë rëndësi për sigurinë dhe partneritetin mes Kosovës e SHBA-së, por paralajmërojnë se përmbajtja dhe efektet e saj do të vareshin nga kushtet konkrete të një marrëveshjeje.

Përfitimet dhe interesat strategjike

Sipas Eminit, një bazë e përhershme do ta thellonte bashkëpunimin dypalësh. Aktualisht, prania e trupave amerikane në Kosovë është e organizuar në kuadër të NATO-s, përmes KFOR-it; një marrëveshje e re do t’i jepte partneritetit mes Prishtinës dhe Uashingtonit një dimension tjetër.

Ajo vlerëson se një prani e tillë mund të ndikonte në sigurinë dhe pozitën e Kosovës në rajon, por thekson se mbështetja e SHBA-së nuk mund të merret si e mirëqenë. Sipas saj, Uashingtoni po kërkon që evropianët të marrin më shumë përgjegjësi për sigurinë e tyre, ndërsa vëmendja strategjike amerikane po përqendrohet gjithnjë e më shumë në Paqësor.

Emini ngre pikëpyetje nëse një bazë e re do t’i sillte SHBA-së vlerë shtesë përtej ndikimit dhe pranisë që tashmë ka në Ballkanin Perëndimor dhe Evropë. Ajo thekson se mbështetja e një senatori ka peshë politike, por nuk përbën vendim institucional të SHBA-së.

Sipas saj, është ende herët të flitet për shuma konkrete ose për mënyrën se si do të ndërtohej marrëveshja. Zotimet financiare të Kosovës, nëse do të kishte të tilla, do të vareshin nga forma e bazës, përgjegjësitë e palëve dhe niveli i angazhimit amerikan.

Rëndësia e kushteve të marrëveshjes

Gecaj vlerëson se Bondsteel-i tashmë është instalim i rëndësishëm amerikan dhe seli e Komandës Rajonale Lindje të KFOR-it. Ndryshimi kryesor, sipas tij, do të ishte krijimi i një kuadri më të qëndrueshëm dypalësh, me mundësi për funksione dhe kapacitete shtesë.

Ai thotë se një prani e përhershme mund të forconte efektin parandalues dhe të shërbente si pikë mbështetëse për operacione rajonale e reagim ndaj krizave. Megjithatë, ajo nuk do të nënkuptonte vetvetiu garanci të pakushtëzuara ushtarake dhe as nuk do ta zëvendësonte rolin e NATO-s e të KFOR-it.

Gecaj thekson se marrëveshja duhet të përfshijë më shumë se praninë fizike të trupave, duke përmendur bashkëpunimin ushtarak, trajnimin, zhvillimin teknologjik dhe ngritjen e kapaciteteve të FSK-së. Ai kërkon që kostot, kushtet juridike dhe koordinimi me NATO-n të shqyrtohen me kujdes, ndërsa angazhimet të jenë të qarta dhe afatgjata.

Për Gecajn, rëndësia e propozimit duhet të matet me garancitë, kapacitetet dhe angazhimet konkrete që do të sillte për sigurinë e Kosovës, jo vetëm me emërtimin e instalimit. Ai shton se nisma duhet të jetë kërkesë serioze e institucioneve dhe jo mjet për ndikim në opinionin publik për interesa të politikës ditore.